SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer  117  / Chińska szansa dla Polski

 

Nowe globalne wyzwanie i szansa – Jedwabny Szlak


 
Chińska szansa dla Polski








Świat, zwłaszcza po kryzysie, zmienia się radykalnie szybko. Cykle koniunkturalne są bardzo krótkie, napięcia duże, a największym zagrożeniem w światowej gospodarce jest gigantyczna niepewność. Z indeksu szanghajskiego, który obrazuje handel zagraniczny i transport morski między Azja i Europą, czy Stanami Zjednoczonymi, widać że Europa się marginalizuje.

 

Dotyczy to handlu gazem, żelazem, rudami, materiałami i żywnością. Dla przykładu dynamiki zmian : jeszcze w 2010 r. 47% wymiany handlowej Kazachstanu dotyczyło Unii Europejskiej. Dzisiaj jest to tylko 40%, i to mimo rosnącej w Kazachstanie sprzedaży surowców. To Europa sprzedaje mniej towaru Kazachstanowi ze względu na kryzys i inflację w tamtym kraju. Jeszcze 10 lat temu myśleliśmy, że na świecie będzie brakowało ropy i gazu, a ceny będą na poziomie 160-180 dol. za baryłkę. A teraz baryłka kosztuje pięćdziesiąt kilka dolarów, węgiel w szczytowym momencie zeszłego roku był po 46 dol., a dzisiaj jest po 74-78. Najlepszy czas dla Polski w Europie, ten który miał miejsce po 1989 r., zakończył się w 2014 r., a po kryzysie światowym zmieniły się fundamenty myślenia o gospodarce. Skompromitował się kapitalizm monetarny i wolnorynkowy, więc wielu czołowych ekonomistów a jeszcze mocniej polityków szuka nowych narzędzi, które mogłyby zastąpić stare. Nie funkcjonują sprawnie ani WHO, ani ONZ i jest odwrót mentalny od budowania nowego światowego ładu w oparciu o umowy o wolnym handlu. Zamiast mostów i pomostów słyszymy o murach i izolacjonizmie. W tym świecie niepewności jedynie chińska polityka swoim wizjonerstwem, „jedwabnymiszlakami proponuje coś nowego”. W 2013 r. Chiny po raz pierwszy w historii miały więcej inwestycji w Europie niż Europa w Chinach. Co więcej, Chińczycy przewidując możliwość wybuchu na niespotykaną dotąd skalę wojny handlowej ze światem anglosaskim pozbyli się dolara. Rezerwy walutowe z poziomu 6 bilionów spadły o 4 biliony. W ciągu pół roku największymi wierzycielami Ameryki stali się znowu Japończycy.

 

Chińskie chengdu nocą.

 

Dziś Chiny to druga gospodarka (od 2010 pierwsza towarowa) na świecie. Populacja wynosi już 1,367 mld osób. Na rynku działa ponad 77 milionów firm .Zagraniczne Inwestycje Chin to w 2016 roku ponad 170 mld dolarów. Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych firm chińskich na rynku europejskim w formie przejęć stale rośnie od 2010 roku kiedy wynosiła około 2,5 mld USD do poziomu powyżej 20 mld USD w 2015 roku.

W roku 2016 Chiny zainwestowały w Europie 39 mld dolarów a Europa w Chinach zaledwie 9 mld.

W perspektywie do 2050 r. Chiny będą największą gospodarką świata. Obecna wielka przewaga handlowa Chin nad USA sprawia, że obszarem walki o wpływy między Waszyngtonem a Pekinem staje się właśnie wymiana handlowa. W globalnym handlu dominuje Państwo Środka – główny partner handlowy dla 124 krajów, podczas gdy USA są nim już tylko dla 56. Tworzenie w oparciu o nowe inicjatywy polityczne nowych połączeń transportowych ma sens chociażby z uwagi na wielkość chińskiego handlu z poszczególnymi częściami świata, przez które będzie przechodził lądowy bądź morski wariant szlaku: z Europą (559 mld dolarów), ASEAN (443 mld), Bliskim Wschodem (257 mld), Afryką (192 mld), WNP (150 mld).

 

JEDWABNY SZLAK

Koncepcja Nowego Jedwabnego Szlaku została przedstawiona przez Prezydenta ChRL Xi Jinpinga jesienią 2013 roku. Początkowo zakładała ona utworzenie sieci połączeń infrastrukturalnych, głównie korytarzy transportowych, pomiędzy ChRL i Europą – najważniejszym chińskim partnerem gospodarczym. Od 2014 roku koncepcja Szlaku była rozbudowywana i zyskiwała na znaczeniu, stając się kluczowym narzędziem chińskiej polityki zagranicznej. Pod koniec 2014 roku władze chińskie zapowiedziały utworzenie Funduszu Jedwabnego Szlaku z kapitałem rzędu 40 mld dolarów. Dodatkowym źródłem finansowania będzie Azjatycki Bank Inwestycji w Infrastrukturę (AIIB – wśród Państw założycieli B Polska jedyny kraj ESW ), powołany w listopadzie 2014 roku przez Chiny i 20 innych państw azjatyckich czy New Development Bank stworzony w ramach BRICS.

W styczniu 2015 roku zapowiedziano utworzenie prywatnego Funduszu Rozwoju Energetyki, który planuje przyciągnięcie dla realizacji koncepcji Szlaku inwestycji rzędu 20 mld dolarów.

Idea Nowego Jedwabnego Szlaku stanowi elastyczną formułę używaną przez Chiny w dialogu z wieloma krajami. Proces implementacji koncepcji Szlaku pozwoli Chinom na rozbudowę wpływów politycznych i gospodarczych w sąsiedztwie: w Azji Centralnej i Południowo-Wschodniej. Szlak może być też alternatywnym punktem odniesienia dla USA i rosyjskich projektów integracyjnych w tych regionach. Koncepcja będzie ułatwiać wzrost chińskich wpływów w krajach tranzytowych na drodze do Europy Zachodniej, tj. na Bliskim Wschodzie (kraje arabskie, Izrael, Turcja), w Rogu Afryki (Kenia) oraz Europie Środkowej (Bałkany, kraje Grupy Wyszehradzkiej). Jedwabny Szlak ma także istotne znaczenie dla chińskiej polityki wewnętrznej. To jeden z głównych projektów politycznych służących rozwojowi centralnych i zachodnich prowincji Chin. Elastyczny charakter pozwala Chinom kontynuować już prowadzone inwestycje w wymiarze dwustronnym, przedstawiając je jako składające się na koncepcję Szlaku. Koncepcja lądowego i morskiego Nowego Jedwabnego Szlaku zakłada utworzenie sieci korytarzy transportowych, które połączyłyby Chiny z krajami Unii Europejskiej – partnerem handlowym ChRL numer jeden. Oznacza to budowę bądź modernizację infrastruktury transportowej – kolejowej (w tym szybkiej kolei) i drogowej, portów lądowych i morskich oraz lotnisk, a także tworzenie infrastruktury przesyłowej (ropociągi, gazociągi) oraz telekomunikacyjnej. Koncepcja nowego Jedwabnego Szlaku stanowi konglomerat tras i przewiduje kilkanaście wariantów połączenia transportowego Chin z Europą. Przy tym poszczególne warianty nie wykluczają się wzajemnie. Część inwestycji infrastrukturalnych, które będą stanowić element Szlaku, takie jak drogi i rurociągi w krajach Azji Centralnej czy połączenia kolejowe cargo z Polską i Niemcami, istniały wcześniej lub zostały zrealizowana jeszcze przed ogłoszeniem koncepcji.

Proklamowanie idei Szlaku nie zmienia dotychczasowej polityki Chin w zasadniczym stopniu: inwestycje w poszczególnych państwach dalej będą prowadzone w formacie dialogu dwustronnego i dopiero po ich ukończeniu przedstawione jako tworzące jedną całość podszyldem Szlaku.

Koncepcja Nowego Jedwabnego Szlaku staje się kluczowym elementem chińskiej dyplomacji. Chińscy eksperci lansują określenia w rodzaju „chińska wersja Planu Marshalla”. Koncepcja ma być ilustracją chińskiej filozofii stosunków międzynarodowych, zgodnie z którą wszystkie zaangażowane państwa wygrywają (formuła win-win). Ma także na celu promocję wizerunku Chin jako przyjaznego światowego mocarstwa…

Chiny adresują swój projekt łącznie do około 50 państw. W przeciwieństwie do integracji europejskiej czy inicjatyw promowanych przez Rosję na obszarze WNP, koncepcja Szlaku jest otwartym projektem politycznym, bez wyraźnie zakreślonych granic.

 

NOWY JEDWABNY SZLAK A EUROPA ŚW

Europa jest dla Chin najważniejszym partnerem gospodarczym. Realizacja koncepcji Szlaku w wąskim zakresie – budowy połączeń infrastrukturalnych – pozwoli na zwiększenie obrotów handlowych i zdynamizowanie wymiany. Nawet częściowa realizacja projektu zwiększy dostęp ChRL do rynku europejskiego oraz ułatwi zacieśnienie współpracy z UE.

Europa Środkowo-Wschodnia (EŚW) może odegrać istotną rolę jako strefa tranzytowa i miejsce wejścia na rynek Europy Zachodniej. Wartość wymiany handlowej Chin z EŚW wynosi 40 mld dolarów, tj. mniej niż 10% obrotów z UE, nie będzie ona zatem głównym odbiorcą chińskich towarów. EŚW może za to pełnić funkcję bramy do Europy Zachodniej, z portami morskimi i lądowymi. Infrastruktura w EŚW jest wciąż niedostatecznie rozwinięta szczególnie na styku ze wschodnim pozaunijnym otoczeniem. Eksperci chińscy podkreślają, że otwiera to szansę na zaangażowanie Chin w budowę infrastruktury w EŚW, zwłaszcza modernizację i elektryfikację linii kolejowych, bez wywoływania konfliktu z UE. Pamiętajmy także o potrzebach importowych Chin: rośnie klasa średnia, rosną potrzeby zaopatrzeniowe dla ludności i przemysłu. Dla zobrazowania skali wyzwań warto przedstawić potrzeby importowe Chin na wieprzowinę. Chiny są w 99 % samowystarczalne w zaspokojeniu potrzeb na mięso wieprzowe. Brakujący 1 % to aż 12-14 % rocznego światowego handlu mięsem wieprzowym…

Koncepcję Szlaku i jego znaczenie dla EŚW należy wpisać w szerszy kontekst relacji Chin z regionem. Z punktu widzenia Chin główną zaletą regionu jest położenie geograficzne. Chiny oczekują, że kraje EŚW mając otwarte rynki, będą opowiadały się za porozumieniem o inwestycjach i strefą wolnego handlu. Ponadto kraje EŚW mogłyby pomóc w ulepszeniu i marketingu produktów chińskich przed ich pełnym wejściem na rynek europejski. Kraje EŚW skorzystają z chińskiego finansowania, a dla Chin to dobre miejsce testowe dla inwestycji w UE. Dobre stosunki z Chinami i brak zadrażnień historycznych to dodatkowy atut we wzajemnych relacjach. Bardzo ciepło ęc polityka Chin przyjmuje deklarowane oferty bycia przez kraje regionu Bramą do Europy.

Chińska wizja Europy Środkowej to inicjatywa 16 + 1. Została oficjalnie powołana do życia w kwietniu 2012 roku na Zamku Królewskim w Warszawie, a kilka miesięcy później we wrześniu, powołano w Pekinie sekretariat 16+1.Od tego czasu regularnie raz do roku odbywają się spotkania premiera Chin i 16 premierów Europy Środkowej (2012 – Warszawa, 2013 – Bukareszt, 2014 – Belgrad, 2015 – Suzhou, 2016 – Ryga).

W 2015 ogłoszono na szczycie 16+1 w Suzhou, w obecności Prezydenta Andrzeja Dudy Nowy Plan 6 + 1.Plan 6 + 1 to idea Supermiędzymorza i połączenie trzech mórz: Bałtyku, Adriatyku i Morza Czarnego. Znajdujące się na wybrzeżach tych mórz porty, mają zostać połączone siecią szybkich kolei (stąd często nazwa „gaotie waijiao” dyplomacja szybkich kolei). W okolicy tych portów mają z kolei powstać parki technologiczne.

Trasa morska będzie wchodziła do Europy przez południe (przede wszystkim greckie porty ) i faworyzowała kraje bałkańskie i Węgry. Z kolei najkrótszy wariant trasy lądowej prowadzi do Niemiec przez Kazachstan, Rosję , Białoruś i Polskę.. Nowy Jedwabny Szlak nie musi generować rywalizacji pomiędzy krajami Europy Środkowej, jako że poszczególne warianty tras nie wykluczają się wzajemnie i będą się uzupełniać. Na pewno jednak wzmacniają rywalizację krajów Regiony w zdobyciu chińskich inwestorów. Nie tylko bowiem Kraje Grupy Wyszehradzkiej ale także Państwa Nadbałtyckie i Rumunia bardzo liczą na przyciągniecie azjatyckich inwestorów.

 

NIE PRZEGAPIĆ!

Musimy otwierać się na nowe rynki, w tym azjatyckie, nie tylko sprzedając produkty, ale także usługi, w tym transportowe, bo jesteśmy potęgą w międzynarodowym transporcie drogowym. Polskie PKP Cargo jest drugi przewoźnikiem towarowym w UE. Jednak w dalszym ciągu nie jesteśmy usatysfakcjonowani z tego co dzieje się w obsłudze ruchu tranzytowego wschód-zachód i północ-południe. Sławków w dalszym ciągu żyje bardziej z obsługi kierunku północ-południe niż wschód-zachód. Sukcesem zakończył się program pobudzenia polskich portów. Aczkolwiek, żeby one się rozwijały, trzeba mieć co importować i eksportować, a także odpowiednią infrastrukturę. A od pięciu lat polska administracja nie wygenerowała zapowiadanego ruchu jeśli chodzi o obsługę Wschodu. Na poziomie polityki, biznesu trzeba być świadomym, że trwa wyścig z czasem. Jeśli nie podejmiemy odpowiednich działań, to obsługę logistyczną węgierskiej i słowackiej, czeskiej, ukraińskiej i białoruskiej gospodarki, którą świadczymy w porcie w Gdańsku, przejmie Konstanca czy Odessa. Może się tak stać dzięki bardzo niskim taryfom przewozowym. Rywalizacja trwa i jeśli będziemy nieaktywni, przegramy. A często wystarczą tylko małe zmiany w przepisach. Gdy byłem ministrem gospodarki wprowadzenie czwartej transzy deregulacyjnej, tzw. pakietu portowego, skróciło obsługę kontenera w polskich portach poniżej 4 godz.

Nie tylko wiec polityka (a rok 2016 był szczególny: po wizycie Prezydenta Dudy w Pekinie w 2015 w czerwcu była wizyta Prezydenta Xi w Warszawie) może i musi wykorzystać sprzyjający klimat w dwustronnych relacjach. Rok temu do Chińczyków popłynął świetny obraz Polski i polskiej przedsiębiorczości.

Niestety, na dziś nie wykorzystujemy naszego potencjału. VIII gospodarka UE jest w exporcie do Chin w Europie na 15 miejscu za mniejszymi Węgrami i Czechami. Zeszłoroczny spadek eksportu polskiego do Chin pokazuje ile jest do naprawy i zrobienia po polskiej stronie.

 

 

Janusz Piechociński
Prezes Izby Przemysłowo-Handlowej POLSKA-AZJA
Wicepremier i minister gospodarki w latach 2012-2015

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |