SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer  125  / Dzisiaj Ziemia Wasza jest wolna

 

100-lecie odzyskania Niepodległoci
- zapomniana historia Suwalszczyzny


 
Dzisiaj Ziemia Wasza jest wolna

 







W listopadzie 1918 roku ani (działająca od 15,11.) Tymczasowa Rada Obywatelska Okręgu Suwalskiego, ani tymczasowy prezydent Suwałk – Adam Modliński nie wiedzieli jeszcze, kiedy miasto będzie wolne i będzie można w nim naprawdę rządzić. Niemieccy okupanci ślamazarnie opuszczali urzędy i podporządkowane im placówki i najchętniej przekazywali kompetencje i klucze Litwinom, którzy uważali, że Ziemia Suwalska powinna przypaść im po ustanowieniu nowego powojennego porządku w Europie. Wprawdzie najbardziej śmiałe roszczenia mieli do Sejn i okolic, ale o Suwałkach i okolicznych gminach wypowiadali się publicznie jako o swoich ziemiach.

Ziemia Sejneńsko-Suwalska w latach I wojny światowej była okupowana przez Niemców, którzy zamierzali przyłączyć ją do swojego państwa. Po zakończeniu działań wojennych los tych ziem nadal był niepewny. W okresie od listopada 1918 roku do lipca 1919 roku były przedmiotem zatargów polsko-litewskich i sporów międzynarodowych. Szczególnie dotyczyło to powiatu sejneńskiego, przez który przebiegała polsko-litewska granica etnograficzna. Niemcy stale podsycali konflikt polsko-litewski, a gdy stało się jasne, że sami tych terenów nie zdobędą, zaczęli robić wszystko, aby przypadły one stronie litewskiej. Najbardziej przekonanym rzecznikiem wykorzystania Litwy przeciw Polsce był przedstawiciel rządu Republiki Niemieckiej w Kownie, dr Zimmerle. W lutym 1919 roku pisał do ministerstwa spraw zagranicznych w Berlinie: „... należy popierać antypolskie, nacjonalistyczne dążenia Litwinów nawet w skromnej skali, dotyczącej budowy ich państwa...”. Chodziło tu przede wszystkim o tereny powiatu suwalskiego, augustowskiego i sejneńskiego byłej guberni suwalskiej.


Pomniki: Józefa Piłsudzkiego i Powstania Sejneńskiego w 1919 r. (foto Leszek Przyborowski)


Była więc niepewność i ponure przewidywania. I tak było aż do 16 kwietnia 1919 roku, kiedy to po zwycięskich zmaganiach 41. Suwalskiego Pułku Piechoty z Rosjanami pod Lidą do Suwałk wjechał bryczką marszałek Józef Piłsudski i wypowiedział ważne dla suwalczan słowa: „Dzisiaj ziemia wasza jest wolna”. Naczelnik już wtedy wiedział, że Suwałki , które miały być włączone do Litwy, dzięki zabiegom dyplomatycznym i wojskowym znalazły się ostatecznie w granicach Rzeczpospolitej. Miasto ostatecznie odzyskało niepodległość 24 sierpnia 1919 roku. Tego dnia do Suwałk wkroczyło wojsko polskie, które uroczyście było przywitane przez mieszkańców, władze miasta i duchowieństwo.

Wytyczenie linii Focha przekreśliło niemieckie plany w stosunku do Ziemi Sejneńsko-Suwalskiej. Litwini mogli utrzymać się na tych terenach tylko przy militarnej pomocy Niemców, ale już 7 sierpnia 1919 roku Litwini opuścili Suwałki, jednocześnie umacniając woje pozycje na linii Czarnej Hańczy i jeziora Wigry. Świadczyło to wyraźnie, iż zamierzali zatrzymać w swym ręku cały powiat sejneński. Groźba stałej i długotrwałej okupacji litewskiej spowodowała reakcję polskiej ludności północnych powiatów Suwalszczyzny.

Korzystając z niemieckiej pomocy 7 sierpnia 1919 roku Litwini opuścili Suwałki, jednocześnie umacniając swoje pozycje na linii Czarnej Hańczy i jeziora Wigry. Świadczyło to wyraźnie, iż zamierzali zatrzymać w swym ręku cały powiat sejneński. Groźba stałej i długotrwałej okupacji litewskiej spowodowała reakcję polskiej ludności północnych .23 sierpnia wybuchło powstanie sejneńskie, które po kilku dniach zaciekłych walk przyniosło i Sejnom i przyległym gminom niepodległość. Zginęło jednak wielu ludzi po obu stronach. Cmentarz w Berżnikach k. Sejn jest także wspólną mogiłą litewskich i polskich żołnierzy.

Było to powstanie niepodległościowe, o którym nie wolno było mówić!! O powstaniu wielkopolskim czy powstaniach Śląskich mówiono dużo i chętnie, natomiast Powstanie Sejneńskie od zakończenia II wojny światowej otoczone było ścisłą tajemnicą. W 80 rocznicę powstania został odsłonięty w Sejnach pomnik upamiętniający czyn niepodległościowy mieszkańców Ziemi Sejneńskiej. W Suwałkach marszałek Piłsudski doczekał się pomnika dużo później, bo dopiero 11 listopada 2014 roku. Dużo wcześniej jednej ze szkół podstawowych nadano imię, wywodzącej się z Suwałk, Aleksandry Piłsudskiej – żony naczelnika.

Tak więc naprawdę setna rocznica odzyskania niepodległości przez Suwalszczyznę przypada na drugą połowę przyszłego roku. Z tej okazji wiele będzie się działo, bo np. Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno – Kulturalnych „Nad Czarną Hańczą” pracuje już nad książką –albumem o włodarzach Suwałk i rozwoju miasta w stuleciu, bardzo ciekawe plany ma prezydent Suwałk – Czesław Renkiewicz, który jubileuszową rocznicę proponuje włączyć w obchody 300 lecia powstania Suwałk. I mnóstwo innych pomysłów, których teraz wyliczyć nie sposób.

Do Suwałk przyjadą goście z Waren (Niemcy), Grande Synthe (Francja), Voru (Estonia), Vindawy (Łotwa) , Krasnoznamieńska (Rosja), Notodden (Norwegia), byli suwalczanie ze Stanów Zjednoczonych, Belgii, Australii, Kanady…

I najważniejsze, że w uroczystościach jubileuszowych zapowiedzieli udział przedstawiciele samorządów, stowarzyszeń i instytucji z Litwy. Przez ten miniony czas ludzie żyjący na pograniczu zaprzyjaźnili się, nauczyli współpracować i wspólnie rozwiązywać lokalne problemy.

- Wszak jesteśmy w Unii Europejskiej i musimy działać razem, bo inaczej będziemy zapóźnioną wschodnią Europą – mówi Cezary Cieślukowski – przewodniczący gmin polskich Euroregionu „Niemen”, który łączy przecież przygraniczne samorządy.

Zatem nie tylko czas leczy rany…

 

Stanisław Kurak

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |