SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer 106  / Nowa perspektywa – sporo niewiadomych

Slalomem przez podatki

 

Dokąd uciec przed Fiskusem?(2)

 

-To, że bogactwo Szwajcarii wzięło się głównie z ukrywania pieniędzy obywateli innych krajów przed fiskusem, to mit. „Szwajcaria to dosłownie najbardziej uprzemysłowiony kraj świata”- pisze prof. Ha-Joon Chang z Uniwersytetu Cambridge w książce „Bad Samaritans. The Myth of Free Trade and the Secret History of Capitalism” (Źli samarytanie. Mit wolnego handlu i sekretna historia kapitalizmu). W 2002 r. tzw. produkcja przemysłowa na osobę w tym kraju (per capita manufacturing output) była 2,2 razy większa, niż w USA, o 24 proc. większa niż w Japonii, 34 razy większa niż w Chinach.

Szwajcaria przyciąga zagraniczny kapitał z wielu względów. Jednym z nich są niskie podatki. Najniższe płaci się w kantonie Zug. Stawki opodatkowania dochodów w kantonie Zug oscylują w okolicach 2% - 4%, a ich wysokość uzależniona jest m.in. od zakresu oraz formy prowadzonej działalności gospodarczej. Warto zaznaczyć, iż wysokość stawki podatku kantonalnego podlega negocjacjom. W szczególności przedsiębiorcy, którzy zamierzają prowadzić działalność gospodarczą na większą skalę mogą liczyć w tym zakresie na przychylność lokalnych władz podatkowych.

W kantonie Zug zarówno spółka akcyjna (AG) jak i spółka z o. o. (GmbH) może prowadzić działalność gospodarczą przybierającą formę holding company, domicile company jak i mixed company. Kanton oferuje przywileje podatkowe każdej z tych form prowadzonej działalności gospodarczej.

Dodatkowo kanton Zug gwarantuje pełną anonimowość udziałowcom zagranicznych spółek.

Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych nakładana na szczeblu federalnym wynosi w Konfederacji Szwajcarskiej 8,5%.

Dostawa towarów oraz świadczenie usług na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej podlega opodatkowaniu według jednej z najniższych stawek podstawowych podatku od towarów i usług w Europie w wysokości zaledwie 7,6%. Dla porównania podstawowa stawka podatku VAT w krajach Unii Europejskiej mieści się w przedziale od 15% do 25%. Ustawodawstwo szwajcarskie przewiduje również stawkę preferencyjną w wysokości zaledwie 2,4%, mającą zastosowanie do m.in. do leków, gazet, żywności oraz napojów. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż obrót uzyskany z dostawy towarów oraz świadczenia usług do zagranicznych odbiorców jest na terytorium Szwajcarii zwolniony z opodatkowania.

Według raportu rządu Szwajcarii ten kraj jest faktycznie potęgą w handlu surowcami. W samej Genewie sprzedaje się około jednej trzeciej całości fizycznych dostaw ropy naftowej na świecie. W branży handlu surowcami działa ok. 500 firm zarejestrowanych w Szwajcarii. Firmy te zatrudniają ok. 10 tys. Osób i tworzą 3,5 proc. PKB Szwajcarii.

Co to są szwajcarskie spółki wydmuszki i spółki „uśpione”?

Spółka „uśpiona” to spółka kapitałowa, która nie została założona z myślą o prowadzeniu działalności gospodarczej. Chodzi raczej o to by w późniejszym okresie odsprzedać ją jako „pustą powłokę” lub jako „pustą powłokę spółki akcyjnej” osobie trzeciej która będzie potem prowadzić działalność. Przeważnie wybiera się w tym celu formę prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.

Spółka wydmuszka (zwana też płaszczem firmy lub „spółką uśpioną”) to szczególna forma spółki kapitałowej (np. SA lub sp.z o.o.). Cechuje się tymczasowym brakiem operacyjnej działalności gospodarczej.Kwestie inwestowania w Szwajcarii oraz zakładania firm w Szwajcarii zyskały w ostatnich latach międzynarodowe zainteresowanie. Głównym tego powodem SA wysokie oszczędności podatkowe w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Zalety spółki „uśpionej” w Szwajcarii to : anonimowość właścicieli szwajcarskiej spółki akcyjnej (S.A) oraz zysk na czasie poprzez realizację zakupu szwajcarskiej spółki- wydmuszki (S.A.lub sp.z.o.o) Przejmując lub kupując szwajcarską spółkę-uśpioną nowi właściciele mogą zostać w pełni anonimowi(tylko w przypadku szwajcarskiej spółki akcyjnej), ponieważ spółka została już założona należy tylko dokonać wymiany udziałów akcyjnych. Do zakupu szwajcarskiej spółki uśpionej wystarczy normalna umowa kupna, a stawiennictwo u notariusza nie jest konieczne.

Inne wehikuły podatkowe położone bliżej nas to np.: Spółka w Liechtensteinie, Fundacja prawa Księstwa Liechtenstein, Spółka w Holandii,Duńska i Szwedzka spółka holdingowa, Hiszpańska spółka holdingowa, Spółka kapitałowa na Malcie i wiele innych.

Wykorzystywanie struktur zagranicznych jest w polskiej rzeczywistości biznesowej dość popularne. Głównym motywatorem do wykorzystywania spółek zagranicznych jest optymalizacja podatkowa związana z transakcjami sprzedaży udziałów/akcji, transferem zysków do właścicieli czy też efektywną podatkowo lokalizacją wartości niematerialnych.

Określone działania planuje również polski Minister Finansów. Od 1 stycznia 2014 r. przewidziano m.in. wejście w życie przepisów przewidujących opodatkowanie dochodów kontrolowanych spółek zagranicznych (ang. Controlled Foreign Corporation – CFC).

Należy dodać, że Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowych przepisów, które mają zwalczać nadużycia podatkowe polegające na przerzucaniu przez polskie firmy dochodów do spółek założonych za granicą, w krajach stosujących korzystniejsze zasady opodatkowania niż w Polsce.

Projekt został przekazany do uzgodnień międzyresortowych. Przewiduje wprowadzenie do ustaw o podatku dochodowym całkiem nowego, nieistniejącego dziś rozwiązania polegającego na opodatkowaniu w Polsce dochodów kontrolowanych spółek zagranicznych, tzw. CFC - Controlled Foreign Corporation. Określenie controlled foreign company, zwyczajowo używane w stosunku do wszystkich zagranicznych podmiotów zależnych, w regulacjach zapobiegających uchylaniu się od opodatkowania odnosi się tylko do firm zarejestrowanych na terytoriach stosujących niskie (lub zerowe) stawki podatkowe. Celem regulacji typu CFC jest zapobieżenie eksportowi kapitału – a tym samym erozji tzw. bazy podatkowej – z państw rozwiniętych gospodarczo do państw stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, co w konsekwencji prowadzi do akumulacji nisko opodatkowanego (lub nieopodatkowanego) dochodu w spółkach zależnych, bez późniejszego transferu takiego dochodu do spółki dominującej. Podstawowym celem zasad dotyczących CFC jest zapobieganie unikaniu zobowiązań podatkowych przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w danym państwie poprzez przypisywanie dochodów spółkom zależnym znajdującym się w krajach o niskim poziomie opodatkowania, i zasady te – jak uznał ETS – generalnie służą osiągnięciu tego celu.

Zagraniczna spółka byłaby uznana za CFC, gdyby co najmniej połowę jej dochodów stanowiły tzw. dochody pasywne, czyli np. z dywidend, odsetek, ze zbycia akcji lub udziałów, z poręczeń i gwarancji, z praw autorskich, praw własności przemysłowej. Nie oznacza to jednak, że polska firma płaciłaby 19-proc. podatek tylko od dochodów pasywnych zagranicznej spółki kontrolowanej - płaciłaby go zarówno od dochodów z jej działalności finansowej, jak i niefinansowej.

Nowe przepisy miałyby być stosowane w sytuacji, gdyby spółka zagraniczna była zlokalizowana w państwie, w którym ustawowa stawka podatku dochodowego jest niższa o co najmniej 25 proc. od polskiej stawki PIT lub CIT albo w której zagraniczne przychody – w tym wypadku z Polski - w ogóle nie są opodatkowane.

Nowe przepisy dotyczyłyby tylko tych polskich firm, które mają istotny wpływ na zakres i rozmiar działalności spółki zagranicznej, czyli mają w niej co najmniej 25 proc. udziałów lub 25 proc. praw głosu w organach tej spółki (np. w radzie nadzorczej) lub 25 proc. udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w jej zyskach.

Jak podało Ministerstwo Finansów w uzasadnieniu projektu, podobne regulacje mają już inne państwa unijne: Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Szwecja, Dania, Finlandia, Portugalia, Hiszpania, Węgry, Włochy, Estonia. Resort przytoczył też przykłady państw pozaeuropejskich, które wprowadziły podobne rozwiązania: Stanów Zjednoczonych, Kanady, Japonii, Nowej Zelandii, Indonezji, Meksyku, RPA, Korei Południowej, Argentyny, Brazylii, Izraela, Turcji i Chin.

MF zakłada, że nowe przepisy weszłyby w życie z początkiem 2014 r. Do tego czasu musiałyby zostać przyjęte przez rząd, uchwalone przez Sejm i podpisane przez prezydenta.

Przyjęcie specjalnych zasad CFC upoważnia organy podatkowe do określenia, czy głównym celem danej transakcji lub konstrukcji prawnej nie jest unikanie i zmniejszanie obciążeń podatkowych. W przypadku stwierdzenia sztuczności konstrukcji, organy podatkowe mają możliwość nałożenia dodatkowych podatków, docelowo mających powstrzymać korporacje przed stosowaniem agresywnych praktyk. Jeżeli taki fakt ma miejsce, to opodatkowanie dochodu spółki zależnej w spółce dominującej – nawet, gdy spółka ta nie dokonuje transferu zysków w postaci dywidendy – niweluje niekorzystny z punktu widzenia dochodów budżetowych efekt eksportu kapitału do rajów podatkowych, czyli pozwala realizować zasadę podatkowej neutralności eksportu kapitału (Capital Export Neutrality).

Drugim kierunkiem działań państw rozwiniętych jest dążenie do wypracowania rozwiązań skutecznie zapobiegających stosowaniu sztucznych cen w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi. Podstawą dla konstruowania cen transferowych, powszechnie przyjętą w systemie prawa wielu krajów, jest zasada arm’s length, dosłownie tłumaczona jako „zasada długości ramienia”. Istota tej zasady wyraża się w zobowiązaniu przedsiębiorstw powiązanych do kształtowania we wzajemnych stosunkach handlowych ogółu warunków w taki sposób, w jaki uczyniłyby to niezależne, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa. W związku z tym, że w transakcjach pomiędzy niezależnymi przedsiębiorstwami o alokacji zysków decydują rynkowe mechanizmy podaży i popytu, badanie cen transferowych ma na celu ustalenie, czy odpowiadają one cenom rynkowym w porównywalnych transakcjach.

Trzy miesiące temu OECD opublikowała BEPS raport „Addressing base Erosion and Profit shifting”. Głównym przesłaniem raportu jest teza, że szkodliwa konkurencja podatkowa powoduje niekorzystne skutki gospodarcze. W raporcie wskazano, że firmy na całym świecie stosują ponad 400 metod optymalizacji podatkowej.

30 kwietnia 2013 r., Ministerstwo Finansów opublikowało dokument „Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw”. Pośród proponowanych zmian największe emocje wzbudza zamiar wprowadzenia do polskiego prawa podatkowego ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania?

Klauzula obejścia prawa podatkowego jest zapisem prawnym (ustawowym), który uprawnia organy administracji podatkowej do kwestionowania prawa podatników do zawierania transakcji, które pozostają zgodne z dosłownym brzmieniem przepisów lecz są sformułowane w taki sposób, by osiągnąć efekt inny od zamierzonego przez ustawodawcę.

W praktyce, klauzula obejścia prawa jest narzędziem organów podatkowych do walki z agresywnym planowaniem podatkowym (agresywną optymalizacją podatkową), czyli sposobem zawierania transakcji, który dąży do obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego.

Wedle stanowiska Ministerstwa Finansów, wprowadzenie klauzuli obejścia prawa w Polsce stanowi naturalne następstwo globalnego trendu:

a.)  opublikowany dokument wymienia 23 jurysdykcje, w których funkcjonują ustawowe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania,

b.)  Ministerstwo Finansów powołało się na Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie agresywnego planowania podatkowego [C(2012)8806], w których Komisja zaleciła wprowadzenie do ustawodawstwa państw członkowskich klauzulę w brzmieniu sugerowanym w treści Zaleceń.

Sama idea ogólnej klauzuli obejścia prawa podatkowego, jako sposobu na uszczelnienie systemu podatkowego, a także instrumentu zapewniającego uczciwą konkurencję pomiędzy podatnikami, jest ideą słuszną. Skuteczne wprowadzenie klauzuli może się przyczynić do przeciwdziałania nadużyciom, ukrywaniu dochodów w tzw. „rajach podatkowych”, realizując zasadę równości podatników na gruncie podatkowym. Natomiast szczegóły dotyczące ostatecznego kształtu klauzuli będą miały duże znaczenie dla jej praktycznego funkcjonowania oraz wpływu na otoczenie biznesowe.

Zastosowanie ogólnych klauzul normatywnych skierowanych przeciwko unikaniu opodatkowania pozwala organom podatkowym na ocenę czynności prawnych dokonywanych przez podatnika, które mają wpływ na wysokość opodatkowania, pod kątem eliminacji ich skutków w postaci unikania opodatkowania.

Korzystając ze wzorców innych krajów oraz realizując wytyczne z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2004 r., sygn. K 4/03, dotyczące zapewnienia przewidywalności stosowania klauzuli, w projekcie założeń proponuje się stworzenie nowej procedury, której istotą będzie wydanie na wniosek zainteresowanego pisemnej opinii w zakresie istnienia przesłanek zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Proponowany nowy instrument będzie wzmacniał bezpieczeństwo prawne w podejmowaniu decyzji biznesowych oraz gwarantował przewidywalność reakcji administracji podatkowej. Właściwym w zakresie wydawania opinii zabezpieczającej będzie minister finansów. Przewidywalność stosowania klauzuli w indywidualnych sprawach wzmocni też niezależny od administracji podatkowej opiniodawczy panel ekspercki – Rada do Spraw Unikania Opodatkowania. Rada będzie wydawać opinie o zasadności zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w indywidualnych sprawach, na etapie postępowania odwoławczego. Tym samym polski system zwalczania unikania opodatkowania będzie maksymalnie korzystał ze standardów bezpieczeństwa wypracowanych przez inne kraje (formuła opinii zabezpieczających oraz panelu eksperckiego występuje jedynie we Francji, Kanadzie i Australii). Ponadto w celu zabezpieczenia interesów podatników związanych z wejściem w życie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania projekt zawiera propozycję wprowadzenia przepisu o wstrzymaniu z mocy prawa wykonania decyzji wydanej na podstawie tej klauzuli do czasu upływu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego lub wydania prawomocnego orzeczenia sądowego.

Z powyższego wynika, że wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w żaden sposób nie ograniczy wolności gospodarczej. Najistotniejszą funkcją klauzuli będzie prewencja. Działanie podatnika prowadzące do unikania opodatkowania będzie wiązało się z ryzykiem określenia zobowiązania podatkowego w sposób niweczący korzyść podatkową uzyskaną w wyniku tego działania. Klauzula zapewni także równe traktowanie wszystkich podatników. W przypadku jej braku podatnik unikający opodatkowania znajdowałby się w lepszej sytuacji niż podatnik płacący podatek, chociaż obydwaj osiągnęli identyczny efekt gospodarczy.

Należy dodać,że zgodnie z Komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.Podwójne opodatkowanie w obrębie jednolitego. Rynku z 11.11.2011 i opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie tego komunikatu : „Podwójne opodatkowanie stwarza poważne przeszkody dla działalności transgranicznej, utrudnia skuteczne funkcjonowanie jednolitego rynku i oddziałuje negatywnie na inwestycje i zatrudnienie. Podwójne opodatkowanie zniechęca także do inwestycji i zagraża konkurencyjności, przez co wpływa negatywnie na wzrost gospodarczy i na osiągnięcie celów określonych w strategii „Europa 2020.”

EKES zgadza się z tym, by utworzenie forum UE ds. podwójnego opodatkowania opierało się na tych samych zasadach, na jakich działa obecne Wspólne Forum UE ds. Cen Transferowych. Podwójne opodatkowanie jest źródłem niepewności prawa, która utrudnia obywatelom i przedsiębiorstwom prowadzenie działalności gospodarczej. Prowadzi ono do wzrostu ogólnych obciążeń podatkowych i zbędnych strat społecznych, niepotrzebnie zwiększa obciążenia administracyjne oraz negatywnie wpływa na inwestycje i funkcjonowanie jednolitego rynku, co z kolei przekłada się na spadek konkurencyjności i poziomu zatrudnienia. Konsultacje Komisji wykazały, że problem podwójnego opodatkowania jest poważny: w ponad 20 % zgłoszonych przypadków w grę wchodziła kwota powyżej 1 miliona euro w odniesieniu do osób prawnych, a w ponad 35 % przypadków – powyżej 100 000 euro w odniesieniu osób fizycznych.

W swoim komunikacie Komisja podkreśla konieczność rozwiązania problemu podwójnego opodatkowania, aby zapewnić skuteczność jednolitego rynku oraz osiągnięcie celów wskazanych w strategii „Europa 2020.”

Forum UE ds. podwójnego opodatkowania ma w związku z tym ważną rolę do odegrania, która polega na zachęcaniu do wprowadzania do umów podatkowych, zawierających procedury wzajemnego porozumienia, postanowień ustanawiających wiążące procedury rozstrzygania sporów w przypadku wszystkich nierozwiązanych spraw powstałych na tle podwójnego opodatkowania.”

Podwójne opodatkowanie jest jedną z kwestii będących przedmiotem największej troski obywateli i przedsiębiorstw UE.

Tym razem ja zakończę słowami, których użył Piotr Kuczyński, główny analityk spółki Xelion Doradcy Finansowi – „Gdyby podatki były zbierane w Polsce i na potrzeby Polski, bylibyśmy bogatym krajem z dobrze rozwiniętą sferą publiczną”.

A jednak cisną mi się na usta słowa. które odnajdujemy w przedmowie książki pt; „Odrodzona Skarbowość Polska” wydanej nakładem Stowarzyszenia Urzędników Skarbowych Rzeczypospolitej Polskiej w 1931r cyt;” Jeżeli utraciliśmy niepodległy byt państwowy, to przede wszystkim dlatego,że skarb państwa był pusty… uchylanie się najbardziej …dalej odsyłam do wymienionej książki.

 

Józef Wyciślok

 

 

 

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |